RS 10 RS 20 Polymer Notes: భారత్లో కరెన్సీ నోట్ల రూపురేఖలు భవిష్యత్తులో మారే అవకాశం కనిపిస్తోంది. కాగితపు నోట్లకు బదులుగా ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉండే పాలిమర్ లేదా ప్లాస్టిక్ నోట్లను ప్రవేశపెట్టే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు సమాచారం. ముఖ్యంగా రూ.10, రూ.20 డినామినేషన్లలో పాలిమర్ నోట్లను ప్రయోగాత్మకంగా జారీ చేసే ప్రతిపాదనకు కేంద్రం ఆమోదం తెలిపినట్లు ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ రాజ్యసభకు ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో వెల్లడించినట్లు సమాచారం.
రాజ్యసభలో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఒక్కో డినామినేషన్కు ఒక బిలియన్ అంటే 100 కోట్ల నోట్ల చొప్పున పాలిమర్ నోట్లను జారీ చేసే ప్రతిపాదన ఉంది. ఈ నోట్లను ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న కాగితపు నోట్లతో పాటు సమాంతరంగా ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది.
పాలిమర్ కరెన్సీ అంటే ఏమిటి?
పాలిమర్ నోట్లు సాధారణ కాగితపు కరెన్సీకి భిన్నంగా ప్రత్యేకమైన పాలిమర్ సబ్స్ట్రేట్తో తయారవుతాయి. ఇవి నీరు, తేమ వంటి పరిస్థితులను కొంత మెరుగ్గా తట్టుకోవడంతో పాటు సాధారణ కాగితపు నోట్ల కంటే ఎక్కువ కాలం మన్నేలా రూపొందించవచ్చు.
చిన్న డినామినేషన్ నోట్లు ప్రజల చేతుల్లో ఎక్కువగా తిరుగుతుంటాయి. దీంతో అవి త్వరగా పాడయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ సమస్యను తగ్గించడమే పాలిమర్ నోట్ల ప్రయోగానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా భావిస్తున్నారు.
అయితే భారత్లో ఇది పూర్తిగా కొత్త ఆలోచన కాదు. 2012లోనే ఆర్బీఐతో సంప్రదింపుల అనంతరం ₹10 డినామినేషన్లో ఒక బిలియన్ పాలిమర్ నోట్లను ఐదు నగరాల్లో ఫీల్డ్ ట్రయల్గా ప్రవేశపెట్టే నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు కేంద్రం అప్పట్లో ప్రకటించింది.
RS 10 RS 20 Polymer Notes ఎప్పుడు వస్తాయి?
తాజా ప్రతిపాదన ప్రకారం ₹10, ₹20 పాలిమర్ నోట్లను ప్రయోగాత్మకంగా మార్కెట్లోకి తీసుకురావడానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. అయితే దేశవ్యాప్తంగా పూర్తి స్థాయిలో పాలిమర్ కరెన్సీని ఎప్పుడు ప్రవేశపెడతారనే విషయంలో ప్రస్తుతం ఖచ్చితమైన గడువు చెప్పలేమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసినట్లు సమాచారం.
కొనుగోలు ప్రక్రియ ఇంకా ప్రారంభ దశలో ఉండటంతో మొత్తం వ్యయం, పూర్తి స్థాయి అమలు సమయం వంటి వివరాలు ఇప్పుడే ఖరారు కాలేదు.
అంటే ప్రస్తుతం ఉన్న ₹10, ₹20 కాగితపు నోట్లు ఒక్కసారిగా రద్దవుతాయని భావించాల్సిన అవసరం లేదు. పాలిమర్ నోట్లు తీసుకొచ్చినా అవి ప్రారంభంలో కాగితపు నోట్లతో పాటు చలామణిలో ఉండే అవకాశం ఉంది.
పాలిమర్ నోట్లతో ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
పాలిమర్ కరెన్సీకి ప్రధాన ప్రయోజనం మన్నిక. చిన్న విలువ కలిగిన నోట్లు తరచుగా చేతులు మారుతుండటంతో త్వరగా చిరిగిపోవడం, మురికిగా మారడం జరుగుతుంది. ఎక్కువకాలం ఉపయోగించగల నోట్లు తీసుకురావడం ద్వారా నోట్ల ముద్రణ, భర్తీ అవసరాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
అదే సమయంలో పాలిమర్ నోట్లలో ప్రత్యేక భద్రతా లక్షణాలను పొందుపరచే అవకాశం ఉంటుంది. దీని ద్వారా నకిలీ నోట్లను గుర్తించడం సులభతరం కావచ్చు.
అయితే పాలిమర్ నోట్ల తయారీకి సంబంధించిన ఖర్చు, పర్యావరణ ప్రభావం, రీసైక్లింగ్ వంటి అంశాలను కూడా ప్రభుత్వం పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం భారత్లో కరెన్సీ పరిస్థితి
ఆర్బీఐ ప్రకారం ప్రస్తుతం ₹10, ₹20, ₹50, ₹100, ₹200, ₹500 డినామినేషన్ల బ్యాంక్ నోట్లు చలామణిలో ఉన్నాయి. ₹10 నోటు ప్రస్తుతం మహాత్మా గాంధీ న్యూ సిరీస్లో భాగంగా ఉంది.
కాబట్టి పాలిమర్ నోట్ల ప్రయోగం విజయవంతమైతే భవిష్యత్తులో భారత కరెన్సీ వ్యవస్థలో మరో మార్పుకు ఇది మార్గం చూపే అవకాశం ఉంది.
ద్రవ్యోల్బణంపై కేంద్రం ఏమంది?
ఇదే సందర్భంగా దేశంలో ద్రవ్యోల్బణ పరిస్థితులపై కూడా కేంద్రం వివరాలు వెల్లడించింది. వినియోగదారుల ధరల సూచీ ఆధారంగా కొలిచే రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం గత కొన్నేళ్లలో తగ్గుముఖం పట్టినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
అయితే ఇంధన ధరలు, ఆహార పదార్థాల ధరలు, అంతర్జాతీయ పరిణామాలు వంటి అంశాలు ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపుతూనే ఉంటాయి. అందువల్ల ప్రజల కొనుగోలు శక్తిని కాపాడేందుకు ప్రభుత్వం పలు ఆర్థిక చర్యలు తీసుకుంటున్నట్లు తెలిపింది.
ఇప్పుడే ₹10, ₹20 నోట్లు మారిపోతాయా?
లేదు. పాలిమర్ నోట్ల ప్రయోగానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనను పూర్తిస్థాయి కరెన్సీ మార్పుగా చూడకూడదు. ప్రస్తుతం ఉన్న కాగితపు నోట్లు వెంటనే చలామణి నుంచి తొలగిస్తారనే ప్రకటన లేదు.
ప్రయోగాత్మకంగా పాలిమర్ నోట్లను ప్రవేశపెట్టి వాటి మన్నిక, వినియోగం, వ్యయం, భద్రత వంటి అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే భవిష్యత్తులో విస్తృతంగా అమలు చేసే అంశంపై నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
గమనిక: పాలిమర్ కరెన్సీపై గతంలో కూడా భారత్లో ఫీల్డ్ ట్రయల్స్ జరిగాయి. కాబట్టి ఈ తాజా పరిణామాన్ని “భారత్లో ప్లాస్టిక్ కరెన్సీకి తొలి ప్రయత్నం”గా కాకుండా **“పాలిమర్ నోట్లపై తాజా కీలక అడుగుగా పేర్కొనడం సరైనది.
Official Reference: Reserve Bank of India – Currency Information
